пра Бягомль

Адныя даследчыкі сцвярджаюць, што назва "Бягомль" пайшла ад кораня "бяг" – бежанцы, перасяленцы. Суфікс "омль" указвае на месца, дзе пасяліліся бежанцы, якія па нейкіх невядомых прычынах вымушаныя былі хавацца ў бязлюднай мясцовасці.****Падаецца малаверагодным, што ў 16 стагоддзі былі ахвотнікікняства. безсэнсоўна бегаць па землях
Найбольш вялікія перасяленні сялянства адбыліся ўжо пасля падзелаў Рэчы Паспалітай і былі звязаныя з цяжкім станам сялян з расейскіх земляў (у прыватнасці, Смаленскай губерні), якія ў колькасці больш за мільен чалавек перасяліліся на беларускія землі ў пошуках лепшай долі.
Некаторыя навукоўцы лічаць, што корань "бяг" звязаны са словам "буга" – нізіна.
"Баган" – сыры сасновы лес, часта з бярозамі.
У назве пасёлка чуецца штосьці імклівае, рухавае. Больш чым чатырохсотгадовае паданне тлумачыць яе паходжанне так: "беглыя людзі табарыліся ў тутэйшых дрымучых лясах."
Iснуе меркаванне, што назва "Бягомль" звязаная са старажытнаславянскім імем Багаміл (ці Багуміл), гэта значыць, што "Бягомль" – пасяленне, якое заснаваў Багаміл.
Лепшай часта прызнаюць версію, што разумее паходжанне назвы "Бягомль" праз спалучэнне словаў "баган" ці "багна" ды суфікса "омль" і, такім чынам, вызначае месца - «узвышша над ярам, нізінай».
Легенда о Бегомле
Одна фольклорная легенда о происхождении названия «Бегомль». Некогда глухие мрачные леса, на месте которых сейчас располагается поселок, кишели разбойниками. Поэтому купцы, следующие на ярмарку в …….., которая, говоря сегодняшней терминологией, тогда имела республиканское значение, предпочитали их миновать в светлое время суток и быстро, чтобы добраться до более открытых мест, на которых теперь располагается Лепель. «Цяпер бягом, а там будзе лепей!»
Бягомль узнік як сяло на тэрыторыі маёнтка Ваўча
В Интернете гуляет легенда "Когда то, когда земля переживала перерождение, и на ней воцарился хаос, там, на небесах, бог сотворил волка. Люди молили всевышнего, даровать им с небес заступника, что защитит их. Так появились волки. Первые из них, белоснежные звери, спустились с небес вместе с первым снегопадом. Редкостные создания, сотканные из чистейших душ, восстановили порядок на земле. Бог даровал им крылья, дабы отметить их, прировнять к ангелам. Прошли тысячелетия, и люди забыли, кто спас их. На Земле росла злоба, смерть... Жизнь перестала иметь цену. Бог дал волкам новую миссию- апокалипсис. С тех пор и у волков нет крыльев. Они отдали их, впитав в себя все муки Земли и людей. Так появился наш мир. Все снова переродилось. Теперь волчья награда была не крылья-А простая, смертная жизнь. Поэтому, их и забыли, забыли, что они спасли жизнь всех людей, и те, кого когда то звали ангелом теперь величают демоном..."

http://anna-minsk.livejournal.com/24406.html

О НАЗВАНИИ ГОРОДА ДОКШИЦЫ

Существует несколько версий, которые объясняют происхождение этого топонима. Однако не все они выдерживают объективную критику. Так, некоторые пробуют связать это название со словом «дощечки», которое будто бы выговаривала Екатерина II, проезжающая через поселение. На самом деле, она в свое время ехала в Крым по территории Белоруссии, но в наши места не попала. Так что «Екатерининское» происхождение название отпадает.

Еще одна версия так же связана с этим же словом «дощечки».Будто бы во времен Великого Княжества Литовского на застройке города было набросано много холопов, а у каждого из них на шее висела небольшая дощечка, на которой были написаны то ли фамилия холопа, то ли имя его хозяина, то ли просто номер. Задание было выполнено — город построен, дороги к нему вымощены. За это холопам предоставляли свободу. Радостные, они начали скидывать с себя эти деревянные бирки. Дощечек было так много, что они буквально усеяли всю округу. Вновь же слово «дощечки» будто бы трансформировалось в сегодняшнее название.

Есть какая то логика так же в способах связать название города с фамилией его бывшего владельца Кишки, соседи которого, направляясь сюда по торговым или другим делам, повторяли «Еду да Кишки». Слитное звучание последних слов опять же могло превратиться в Докшицы.

Не претендует на большую научность, но несомненно интересной является версия,выложенная краеведом Александровичем в его записках, которые хранятся в составе Радивиловского архива в Госархиве страны в Минске. Она оригинальная, широко не известная, стала достоянием местных краеведов сравнительно недавно. Суть ее в том , что во времена Великого князя Витовта на территории Белоруссии расселились татары, послушники хана Тахтамыша. Те из них ,что попадали в наш город , назывались докшитами, они были промышленными мастерами. Поэтому князь велел им шить седла для своего войска. Что ж, татары живут у нас давно, но вот дали ли они название городу — неизвестно.

В толковом словаре Даля есть слово «докшить», производное от слов «докстить», «докрестить». С этим словом связан, в свою очередь, «докша» и «недокша» — «крещеный» и «некрещеный». Возможно, наш город был когда то островком христианства в некрещеном окружении? Снова же, это только догадки. Дело в том, что Докшицы никогда не занимали видимого места в истории государства, поэтому и сведения про них очень скромные.

Существует несколько версий о балтийской основе названия города. Дело в том , что есть такое балтское слово «докшна» — обноски, лохмотья. Есть и фамилия балтского происхождения — Докша, истоки которого выходят от фамилии Долговыдас, которая потом трансформировалась в более короткое Давкша, а отсюда уже — и Докша. Балтская версия, почти что, наиболее близкая к правде. Нет никаких сомнений в том, что околицы нашего города — район расселения кривичей., что именно здесь они столкнулись с племенами балтов, который уже потом либо «обосновались», либо перебрались в Прибалтику.

http://www.dokshicy.info/inform/nasvanie.php

Легенда про Логойск

На взгляд языковеда В. П. Лемтюговой, название поселка происходит от названия реки (суффикс «ск» характерен для гидронимов, а корень «логоз» — от названия реки Логоза). Такую же мысль высказывал доктор филологических наук А. Рогалев:

Город Логойск возник на месте впадения в реку Гайны (правый приток Березины) речки Логозы. Первоначальная форма названия города — „Логожьскъ“.

Она свидетельствует, что в её основе лежит наименование водного объекта — Логозы. Название Логоза образовано от слова лог — «низина, лощина, долина, в которой течет река». Слово лог в свою очередь связано со словом лежать, которое издревле обобщенно понималось как «быть без применения», «находится без движения», а в отношении к земле — «быть без обработки». Поэтому и название Логоза можно объяснить следующим образом: «низменная земля, которая лежит, не обрабатывается, не используется для сельскохозяйственных нужд». По мнению В. А. Жучкевича, название Логойска связано с наименованием растения логозы, которая характерна для берегов рек. Топоним Логойск, по Жишкевичу, происходит от термина «лощина» — понижение рельефа, что подтверждается современной топографией.

Легенда, которая по-своему объясняет название Логойска
Жил-был некогда в этих местах очень богатый крестьянин. Звали его Логвин. Было у него три сына. Подошло время думать, как жить дальше. Старшие сыновья решили пожениться, а младший, Иванко, — путешествовать, посмотреть мир. Обещал матери-отцу быстро вернуться. С этими словами и покинул родной дом. Путешествуя по незнакомым местам, набрёл на небольшой домик, где жила совсем больная старушка. И сказала она Иванко, чтобы он скорее возвращался к родному дому, так как его родители такие же больные, ждут его, но не послушался Иванко и пошел далее.

Однажды подошел парень до чистого озера, полного огромной рыбы. И увидел на озере много красивых гусей-лебедей. Запел петух — птицы сбросили одежды и превратились статных девушек. Понравилась Иванко одна из птиц — и решили они пожениться. Но сперва парень должен был вернуться к родителям. Все же не дождались мать-отец младшего сына — умерли, братья родные перессорились-перебились за родительскую землю. И пошел Иванко назад, нашел свою суженую и стал с ней вместе жить, детей растить. Прошло некоторое время, стали и другие люди домики строить, а озеро то, красивое и синее, за многие столетия исчезло с лица земли. Небольшую деревню назвали Логвойск, в память о Иванко, сына Логвин.




http://museum.logoysk.info/logoysk-district/42-legends/452-legend-about-lagoysk.html

гісторыя вёскі Зябкі Глыбоцкага раёна

http://hlybokaje.narod.ru/index.files/zyabki.htm

Зябкі

Далей гаворка пойдзе пра вёску Новыя Зябкі, гісторыя якой налічвае не больш аднаго стагоддзя. Не трэба блытаць выміраючую вёску Старыя Зябкі, якая знаходзіцца на скрыжаванні дарог на Псую і Альгердавым шляху. У ваколіцах Новых Зябак людзі сяліліся даўно, пра гэта сведчыць курганны заказнік на беразе возера Доўгае. За 0,4 км ад вёскі Доўгае і за 0,6 км ад вёскі Зябкі знаходзяцца курганы (некаторыя абкладзены камянямі) вышынёй 0,8-1,7 м., дыяметрам 6-10 м. Курганы добрай захаванасці. Іх выявілі ў 1938 г. вілейскія даследчыкі А. Цэгак-Галубовіч і У. Галубовіч, а абследаваны курганы ў 1972 г. археолагам М.А. Ткачовым.

Пры раскопках курганнага заказніка на беразе возера Доўгае (самага глыбокага возера Беларусі) былі адкапаны рэчы, якія адносяцца да XVI стагоддзя. Але пра гэтыя курганы складзены розныя легенды. Адно паданне сведчыць, што курган зроблены ў час вайны з французамі ў 1812 г. Існуе легенда пра «Царову гару». Паміж вёскай Зябкі і ракою Сволпаю ёсць узвышша з некалькімі выкапанымі равамі, якія параслі беразняком. На гэтай гары нібы адпачываў цар Іван Жахлівы ў час лівонскіх і польскіх паходаў. А каля вёскі Доўгае і Слабада, на правым баку ракі Сволпы, ёсць шмат старажытных курганаў-валатовак.

Вёскі Стуканы, Доўгае, Усвяды (Свядава), якія знаходзяцца вакол Новых Зябак, узніклі раней чым гэта вёска, прыкладна ў той час, як і вёска Старыя Зябкі. Назва вёскі Старыя Зябкі паходзіць ад слоў зябь, зябкасць і падобных, што значаць нізкі, балоцісты. І сапраўды, сама вёска знаходзіцца на забалочанай мясцовасці. Гісторыя Старых Зябак відавочна пачынаецца з XVI ст., пра што сведчыць карта канца XVI ст., якая састаўлена вучонымі ў наш час. Вёска гэта, як і новыя Зябкі, знаходзіцца на вялікім гасцінцы, які называўся Альгердаў шлях, зябчане завуць яго старой Пліскай дарогай. Па гэтай дарозе вялікі князь Альгерд хадзіў паходамі на Маскву. У часы княжання Вітаўта гэты гасцінец называўся Вітаўтаў шлях. Пазней, станам гэтага гасцінца дужа быў заклапочаны кароль Рэчы Паспалітай Стэфан Баторый, які таксама праходзіў вайной на Пскоў па гэтым гасцінцы.

У XX ст., калі Заходняя Беларусь была пад Польшчай, па загаду польскіх улад Альгердаў шлях пачалі выкладаць брукам, які месцамі захаваўся і цяпер. Для збору камянёў пад прымусам было сагнана навакольнае насельніцтва, нават сяляне, якія жылі за 9-12 км ад Альгердавага шляху. Недалёка ад Зябак, ля урочышча Нехрысці, меўся збор камянёў: спецыяльныя скрынкі з нумарамі, якія сяляне павінны былі запоўніць камянямі. Брукавалася не ўся дарога, а толькі яе адрэзкі, а таксама некаторыя пабочныя дарогі, напрыклад, дарога ад шляху да вёскі Стуканы, яе яшчэ завуць старая Кубліцкая дарога.

Гісторыя вёскі Зябкі пачынаецца з чыгуначнай станцыі. Станцыя размяшчалася на чыгунцы Балагое — Сядлецкая, якая пракладвалася ў 1902-1907 гадах і якая на тэрыторыі Беларусі прайшла праз Полацк – Маладзечна – Ліду – Масты — Ваўкавыск. Чыгунка будавалася з мэтай перавозкі войскаў. У 1903 годзе была распачата ўкладка рэек, да канца 1904 года пуць ужо быў пракладзены ад Полацка да Маладзечна, і таму ўжо ў 1905 годзе, задоўга да афіцыйнага адкрыцця чыгункі, быў адкрыты камерцыйны рух цягнікоў па лініі Полацк – Маладзечна — Ліда. У траўні 1906 года пайшлі цягнікі з Полацка на Балагое. 1 студзеня 1907 года новая магістраль афіцыйна перададзена ў склад Мікалаеўскай чыгункі ва ўпраўленне ў Пецярбурзе.

Па плану станцыя павінна была знаходзіцца недалёка ад старых Зябак (наўпрост, праз лес, гэта трошкі больш за 1 кіламетр), але план быў зменены і станцыю пабудавалі за 250 метраў ад Альгердавага шляху, ля вёскі Стуканы. Па плану станцыя павінна была атрымаць назву бліжэйшага населенага пункта, в. Зябкі, але будоўля была перанесена і назва стала іншай.

Вакзал на станцыі Зябкі пабудаваны з цэглы. Па гэтым жа праекце ўзведзены будынкі вакзалаў у населеных пунктах Фарынава, Загацце, Зябкі, Падсвілле, Круляўшчызна, Параф’янава. У Зябках вакзал захаваўся і цяпер.

На станцыі Зябкі цэлы комплекс збудаванняў. Тут былі пабудаваны казармы для працаўнікоў станцыі, вучняў і настаўнікаў чыгуначнага вучылішча. Дарэчы, будынак вучылішча таксама размяшчаўся побач. У той час была пабудавана і грузавая чыгуначная станцыя.

Станцыя была ўзведзена ля Альгердавага шляху, і гэта было дужа зручна. Ужо ў пачатку 1910-ых гадоў уздоўж Альгердавага шляху у гэтым месцы пачалі сяліцца яўрэі. Тут жылі рэзчыкі, гандляры, развозчыкі, рамеснікі і іншыя працоўныя людзі. У вёсцы Зябкі да вайны жылі яўрэі, палякі-асаднікі, беларусы і рускія. Усе дамы жыхароў вёскі захаваліся. Калі Заходняя Беларусь была пад Польшчай, у Зябкі прыехалі два палякі-асаднікі. Асаднік – гэта чалавек, паляк, які вызначыўся за баявыя заслугі ў сябе на Радзіме і атрымліваў землі ва Ўсходніх Крэсах. У Зябках жылі палякі-асаднікі: Скрабатун і Шатыбалка. Скрабатун жыў у вялікім доме, дзе цяпер размяшчаюцца пачатковыя класы Зябкаўскай базавай школы. Шатыбалка – у глінабітным двухпавярховым доме з тэрасай, дзе цяпер школьная сталоўка. У 70-ыя гады ХХ стагоддзя другі паверх разабралі.

У цяперашнім будынку фельчарска-акушэрскага пункта (ФАП) і бібліятэкі жыў яўрэй Рафаіл Ітман з сям’ёй. Паколькі яшчэ па царскім загадзе Мікалая 1 яўрэю нельга было мець сваю гаспадарку, Ітман заключыў з Шатыбалкам пагадненне, па якому Шатыбалка пабудаваў млын за грошы Ітмана і стаў яго ўпраўляючым. Гэта значыць, Шатыбалка быў гаспадаром млына толькі на паперы, а сапраўдным гаспадаром млына і млынаром быў Рафаіл Ітман.

Млын — самае вялікае збудаванне Зябак. Ён быў пабудаваны ў самым пачатку 20-ых гадоў XX ст. па нямецкім праекце, пад кіраўніцтвам двух інжынераў, якія спецыяльна для гэтага прыехалі з Германіі. Будынак млына — чатырохпавярховы дом са сховішчам і кузняй.

Яшчэ адзін паляк-памешчык, якога называлі панам, жыў паміж вёскай Усвяды і цяперашняй Зябкаўскай вуліцай Азёрнай. Прозвішча пана — Рудамін. Сядзіба пана Рудаміна знаходзілася недзе на месцы ўсвядаўскай фермы. У яго быў вялікі сад. Пан меў фабрыку па перапрацоўцы яблыкаў, на панскай фабрыцы выпускалі нават мармелад. А на ўскрайку сада, дзе цяперашні стадыён, меўся фамільны могільнік Рудамінаў.

Пры абследаванні мясцовасці выяўлена, што ад сада засталося дзве яблыні. На месцы сядзібы і фабрыкі размяшчаецца ферма. Недалёка ад воданапорнай фермавай вежы знойдзены рэшткі канструкцыі 2,5х2,5 метра з белай і чырвонай цэглы. Чырвоная цэгла знойдзена і ў гліністай зямлі ля вежы. Ля вежы знойдзены вялікі камень і досыць вялікая колькасць невялічкіх камянёў — магчыма, гэта рэшткі фабрыкі. Таксама, магчыма, будматэрыялы з фабрыкі пайшлі на ўзвядзенне фермы. Паміж фермай, вёскай Усвяды і воз. Свядава ёсць невялічкая лагчынка з балацінай. З аднаго боку ў лагчынцы сядзяць асіны і вольхі, з другой — старыя вербы, відавочна, тых часоў. Адразу за лагчынкай пагорак, на якім, магчыма, і стаяў “палац” Рудаміна, бо з узгорка адкрываецца прыгожы далягляд: возера, якое размяшчаецца адразу за пагоркам, на тым беразе кустоўе, лес, поле.

У гады 2-й сусветнай вайны станцыя Зябкі была стратэгічна важным ваенным аб’ектам нямецкай арміі. Праз Зябкі праходзілі важныя камунікацыі ворага: чыгунка Полацк — Маладзечна. Ад Плісы — тады раённага цэнтра — ішлі розныя напрамкі шашэйных дарог і грунтовыя дарогі, якія злучалі нямецкія гарнізоны на станцыях Круляўшчызна, Падсвілле, Зябкі, Празарокі, ля чыгуначнага маста праз раку Шоша, населеныя пункты Галубічы, Свіла, Прошкава, Лужкі, Баравое. Акрамя гэтага, у раёне размяшчаліся склады акупантаў, аэрадромныя пляцоўкі, шпіталі, рамонтныя службы, млыны. Варожая ахоўная дывізія не толькі несла службу на гэтых камунікацыях, але і ўстанаўлівала новы парадак. На станцыі ў Зябках размяшчаўся нямецкі гарнізон. Ля станцыі Зябкі былі пабудаваныя тры доты, якія захаваліся да нашых дзён. У пачатку вайны партызаны дужа не турбавалі нямецкую абарону. Але ў верасні 1942 г. акупанты ўсур’ёз занепакоіліся дзеяннямі партызанскіх брыгад: пачалі кругласутачна ахоўваць не толькі чыгунку, але і шашэйныя дарогі Глыбокае — Докшыцы, Глыбокае — Пліса — Зябкі (частка Альгердавага шляху). Чыгунка ў раёне станцый Палевачэ — Зябкі знаходзілася пад асаблівай увагай партызан. У ваколіцах станцыі Зябкі партызаны больш плённа працавалі ў час рэйкавай вайны.

Прыблізна 1 ліпеня 1944 года Зябкі былі вызвалены, прычым без бою. Маючы тут моцны пост абароны, Фашысты не аказалі супраціўлення. Выпіска з “Аператыўнай зводкі за 2 ліпеня 1944 г.”: “Западнее и юго-западнее города Полоцка наши войска с боями продвигались вперёд и овладели районными центрами Вилейской области городом Шарковщизна, Плисса, а также заняли более 250 других населенных пунктов, в том числе Погост Старый, Юндзилово, Комаровщизна, Ужече, Забеле, Михалы, Лепляны, Несьцеровщизна, Тумиловичи, Замосторечье и железнодорожные станции Зябки, Подсвилье, Шарковщизна”.

“46-ая механізаваная брыгада (камандзір — генерал-маёр М. Л. Манжурын) з 22 гадзін 30 чэрвеня выканала паходны марш па маршруту Кублічы – Ушачы – Празарокі — Юркава (тым самым вызваліўшы і Зябкі, якія знаходзяцца паміж Празарокамі і Юркавым) і ў 18 гадзін 1 ліпеня выйшла на рубеж Сукліна — Пліса, дзе сутыкнулася з праціўнікам, які аказаў супраціўленне артылерыйскім агнём”.

Пры адступленні нямецкія войскі пракапалі паміж азёрамі Свядава і Доўгае супрацьтанкавы роў і тым самым вымусілі савецкія танкі ісці ў аб’езд вакол Свядава, праз Горкі. Што датычыцца Зябак, то тут немцы ўзарвалі чыгуначнае вучылішча, вывелі са строю млын, перабілі рэйкі на чыгунцы. Яшчэ ходзяць чуткі, што адзін з нямецкіх танкаў затануў у возеры Доўгае. Але адразу ж пасля вызвалення, 3 ліпеня 1944 года, пачалося аднаўленне чыгункі. Першы паравоз з Полацка прыбыў у Круляўшчызну 8 ці 9 ліпеня 1944 года.

Пасля вайны ў Зябкі амаль ніхто з яўрэяў не вярнуўся. У асноўным, усе загінулі ў гета ў Празароках і Плісе.

Пасля вайны ў Зябках адразу ж з’явіўся сельсавет, а потым у хуткім часе вёска стала цэнтрам саўгаса. Сельсавет размяшчаўся ў доме яўрэя Субача. Першым старшынёй сельсавета быў Уладзімір Канстанцінавіч Лобзаў. Але ўжо ў 1946 годзе ён загінуў ці ад рук бандытаў, ці ад рук ворагаў савецкай улады. Яго пахавалі на тэрыторыі цяперашняй школы. У пасляваенны час вёска стала хутка развівацца. Сюды ехалі людзі – вёска расла: павялічвалася колькасць жыхароў і гаспадарак. Асноўная частка вёскі забудоўвалася ў 1950-ыя гады. У 1960-ыя гады тут ужо мелася бібліятэка, калгасная кантора.

У пасляваенны час узрасла роля грузавой станцыі. Сюды ў асноўным прывозілі ўгнаенні, а адвозіліся сельскаггаспардарчыя вырабы: бульба, збожжа, буракі і інш. На грузавой станцыі амаль не было пастаянна працуючых людзей. Працаўнікі, якія павінны былі разгружаць вагоны (усяго іх было некалькі чалавек), ці прыязджалі на цягніку, ці прыходзілі з саўгаса. У канцы 1980-ых гг. неабходнасць у грузавой станцыі адпала, і яна, застаўшыся без догляду, пачала разбурацца. А вось значэнне пасажырскай станцыі пасля вайны пачало ўзрастаць. Вакзал аднавіў сваю работу. Будынак вакзала адрамантавалі, праклалі тры пуці, зрабілі новы перон.

У 1960-ыя гады праклалі водаправод і па ўсіх Зябках устанавілі воданапорныя калонкі. У 1960-ых у вёску, у кожную хату, правялі святло. У хаце, што побач з сельсаветам пасля вайны зрабілі пачатковую школу (да 1964 года), а пасля тут быў ФАП (да пач. 1990-ых гадоў). У 1964 годзе Зябкаўскую школу перамясцілі ў цяперашнія будынкі і надалі статус базавай. Школа месціцца ў пяці будынках: две, дзе жылі асаднікі Скрабатун і Шатыбалка, а таксама тры будынкі былі пабудаваны. Тады ж быў закладзены стадыён.

У 1963-70-ых гадах будавалася шаша Полацк – Глыбокае — Вільня, што прайшла непадалёк ад Зябак, і праз Зябкі прайшла шаша, якая злучыла Ушачы і шашу Полацк – Глыбокае — Вільня. У тыя ж гады вуліцы вёскі былі заасфальтаваны, да гэтага ўсюды быў брук. У 1975 годзе — у вёсцы устанавілі помнік байцам, загінуўшым у гады 2-й сусветнай вайны. Пасля вайны, па словах Л.А. Гарнастай, млын перайшоў у рукі саўгаса. Ён быў у стане вырабляць муку вышэйшага гатунку, тут “дзёрлі” крупы з ячменю. Але ўжо ў пачатку 1990-ых ён пачаў губляць сваю неабходнасць. У сярэдзіне 90-ых на млыне стаяў адзін электрычны рухавік. У 1960-ыя гады ля млына была пабудавана лесапілка. Тут распілоўвалі бярвёны на дошкі і габлявалі іх. У 1998 г. лесапілку перанеслі на машынны двор саўгаса.

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя дае вось якія звесткі пра Зябкі 1970-80-ых гадоў: “Зябкі. За 44 км на ПнУ ад Глыбокага, 150 км ад Віцебска. 341 жыхар, двароў 132 (1971 г.). Камбінат бытавога абслугоўвання (КБА), 3 магазіны, школа, вакзал, аўтобусны прыпынак, сельсавет, кантора, машынны двор”.

Магазіны: гаспадарчы размяшчаўся ў доме яўрэя Ітмана, дзе працавала жонка Рафаіла, Фаня, а таксама былі пабудаваны два будынкі пад магазіны і мелася чайная. У цяперашнім харчовым магазіне была пякарня, а пазней яшчэ адчынілі сталоўку. У цяперашнім магазіне «Спатканне» раней размяшчалася КБА, там шылі адзенне, прымалі на рамонт тэлевізары і іншую тэхніку, якая потым адвозілася ў Глыбокае на рамонт. У адным з дамоў ля гаспадарчага магазіна некалі мелася кантора сельпо (цэнтр навакольных магазінаў).

Аляксей Коц, г. Наваполацк
Апублікавана ў "Вольным Глыбокім"
№29 (276) 14 ліпеня 2005 года
Hosted by uCoz

легенды возера Шо

http://zjabki-dolgoe.narod.ru/turizm.html

Спорят не только в разных странах, на право зваться центрально-европейскими претендуют сразу три района Витебщины. И ученые сами дали им повод, указав месторасположение предполагаемой точки на границе Полотчины, Ушаччины и Глубокщины. Однако самыми проворными оказались глубочане, а еще точнее - жители деревни Ивесь. Они даже вбили колышек в землю и показывают его всем, кто желает удостовериться. Исходят они из того, что именно их деревня ближе всего к озеру Шо, от которого и следует плясать.
Шо - самое большое озеро в Глубокском районе. А еще район знаменит самым глубоким в Беларуси озером. Это Долгое глубиной 53,7 метра. Оно и длиной вышло - более 6 километров. С 1979 года это государственный озерный заказник. В озеро Долгое впадает речка Кручонка. Она и впрямь выкручивается между купин, взяв начало с криницы. А еще одна речка, Должанка, связывает Долгое с озером Шо. Но и это еще не все. Шо связано с еще одни озером, Круглым, благодаря речке Свисле. А впадают в Шо криничные речки Сухомерина и Свислянка. Из озера Шо вытекает, в свою очередь, лесная речка Шоша.
От изобилия свистящих и шипящих в здешних названиях я одновременно и обалдела и пришла в восторг. Это какую же фантазию надо было иметь людям, чтобы дать такие имена! Шо и Шоша... Местные жители склонны предполагать, что так звали некую особую рыбу в здешних водоемах, а может, и не рыбу, а неведомого зверя. Мне посчастливилось найти документы, проливающие свет на тайну. Еще до заявлений про центр Европы богатой историей необычайно живописного уголка земли заинтересовался учитель Псуевской средней школы И.И.Волков. Он самостоятельно сделал фольклорные записи, которые затем вошли в летопись края, и обобщил те из научных изысканий, которые имеют отношения к здешним местам. Так он пришел к выводу, что корень "шош" дошел до нас в этих названиях в чистом, первозданном виде. Происходит он, по мнению ученых-филологов, из угорских источников.
Сакральные тайны, клады и бочонок с водкой...
Пятая часть, а точнее, 24 процента территории района - под лесом. Железнодорожные пути Молодечно - Полоцк и Крулевщизна - Воропаево, которые способны доставить путника в эти места, проходят меж лесов и озер. Особенностью ландшафта являются возвышенности, в которых археологи определяют городища и курганные могильники. Когда-то здесь проходил Великий европейский водораздел. Сегодня он утратил свое значение, лишь исследователи проявляют интерес к этим возвышенностям и холмам явно искусственного происхождения. Вслед за исследователями поинтересовалась и я, хотя бы теми, что расположены поближе к Шо. Оказывается, в округе - 22 курганных могильника. Появились они во времена Полоцкого княжества. Курганы возле Шо исследовались учеными в 1933-1939 годах. Сотрудники Археологического музея Виленского университета отнесли курганы к VII-Х и ХI-ХII векам. То есть еще ко временам трупосжигания у европейцев. В горшках находили остатки кремации.
Всего исследовано 130 захоронений. В ряде мест, как отметили ученые, курганы переходят в средневековые грунтовые кладбища. В курганах находили браслеты, кольца, фибулы, пажи, огнива, топоры, наконечники копий, серебряные медальоны. Особенный интерес вызвало захоронение мальчика 7-9 лет с богатым инвентарем. В захоронении обнаружились фибулы, кожаный пояс с пряжкой в виде сердца, нож, у ног ребенка лежал топор. Интересно, что рядом находился череп барана. Это дало возможность составить представление о местных культах.
Необычайно много находят здесь каменных памятников и каменных крестов. Поэтому есть основания говорить об этом месте как о сакральном. К тому же, для того есть и более веские причины. Здесь берут истоки Березина и Вилия, потому, если и есть где вход в мир иной - то именно у водораздела он и должен скрываться. Отсюда так много легенд и преданий, связанных с этими местами. Почву им дают те же городища и каменные знаки. Остатки укрепленных поселений наиболее сохранились между деревнями Залесье и Перевоз. Существует легенда, что находился здесь некогда город с замком. Но они были разрушены во время войны со шведами. От городища остались только плиты с четырьмя и восьмиконечными крестами. А под одной из гор будто бы находится подземелье, где хранятся деньги и... бочонок с водкой.
А на дне озера Шо покоится настоящий древний некрополь. Несметное количество могильных камней и каменных крестов. Местные жители говорят: "Поедем на кресты рыбу ловить". От озера Шо до еще одной достопримечательности - 40 километров. Но если бы туристский бизнес был поставлен на европейскую основу, несомненно, в тексты экскурсий вошел бы рассказ о месте, где сохранился идол. Называют его глубочане "Степ-камень". Название его происходит от литовского слова "stabas", что и означает - идол.
Про земляную насыпь на правом берегу реки Шоши около деревни Перевоз, которая в народе известна как Городец, существовало предание, что она была возведена иезуитами, которые жили в Глубоком. А о другой насыпи, находящейся в непосредственной близости от станции Зябки, легенда свидетельствует, что она появилась во время войны с французами в 1812 году.
Хранит эта земля и клады, судя по тому, что изредка их удается найти. Здесь находили серебряные браслеты и куфские дирхемы, западноевропейские динарии. Находятся они в нумизматическом кабинете Белорусского государственного университета, Национальном музее Беларуси и в Витебском областном краеведческом музее.
Сегодня в историю ушел вместе с преданиями и легендами и реально существовавший Альгердов тракт. А между тем как " гостинец великий" он соединял в ХVI-ХVII веках Вильнюс, Глубокое, Полоцк, Витебск, Смоленск. О пути напоминают лишь расположенные кое-где каменные кресты так называемой "латинской" формы, высеченные из валунов. Такие же я видела на кладбище возле станции Зябки.
Директор Глубокского историко-этнографического музея Ольга Солонинко рассказала, что в составе Польского государства в 20-е годы прошлого века на этой территории действовала Белорусская крестьянско-рабочая грамада - массовая легальная организация национально-освободительного движения. Кружковцы распространяли газету "Беларуская нiва". Партбилет члена кружка БСРГ Кастуся Синкевича из деревни Зябки теперь находится в историко-этнографическом музее в Глубоком.
Бережно хранятся здесь и материалы о доблести жителей, проявленной в годы Великой Отечественной войны. В этих местах в 1943 году действовала партизанская бригада имени Суворова. Почти весь год держала она под контролем территорию бывшего Плисского района. Бригады имени Короткина и Суворова держали в конце 1943 года 30-километровый участок обороны в районе озера Шо, рек Шоши и Чистянки. Гитлеровцы пять раз пытались прорвать оборону, но тщетно. 19 апреля 1944 года 5-тысячная группировка немецко-фашистских войск начала наступление. На южном берегу озера Шо до деревни Шоши оборонялись 1200 партизан. Их обстреливали с орудий, минометов, бомбили с воздуха. На переправе на реке Шоше немецкий батальон был разгромлен. Через сутки - новая атака. 26 апреля около деревень Шоша и Липово в атаку бросили около 3 тысяч пьяных солдат частей Ветвицкого со 150 пулеметами, начиненными разрывными пулями. Отступили партизаны по приказу. Около тысячи фашистов нашло здесь смерть.
А после к старым курганным могильникам добавились ухоженные могилы, памятные знаки в честь погибших в центре Европы жителей, насмерть стоявших против фашизма. Из 17 "огненных деревень" района, как называют населенные пункты, сожженные чаще всего вместе с жителями, в центре Европы - Углы, Надозерье, Горани, Острово, Лотыши, Псуя, Колечполье. Все они восстановлены после войны.
\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\
И поведал мне древнюю легенду. Жил на берегу озера Шо каменотес Скрабатун, и была у него дочь Любава. Красы неописуемой, чернобровая, с длинной косой. Ее деды и прадеды из камней делали топоры и наконечники для копий. А отец, с принятием христианства, начал делать каменные кресты на могилы. Полюбила Любава Микулу - лучшего воина в округе. Поженились они и жили, пока не позвали Микулу в поход на Киев. Шли годы. Микула не возвращался домой. По округе поползли слухи, что остался там Микула жить с богатой княжной. Не верила людям Любава, но с годами ей становилось все хуже и хуже. Однажды она попросила отца сделать светло-серый крест. Для себя. Когда крест был готов, Любава подошла к нему, обняла и умерла. Спустя годы Микула вернулся на родную землю, пришел на могилу жены. В тот миг увидели люди, как черная вода накатила на берег и затопила могилы навеки.
До сих пор в Шо ходят рыбачить "на кресты", а на берегу озера живет Юрий Скрабатун - хозяйственный мужик, дом у него большой и красивый, даже забор стоит на фундаменте из камней.

Гэта трэба ведаць


Сайт, прысвечаны падзеям першай сусветнай вайны. Так разумею, пілотная весія - знаходзіцца ў распрацоўцы. Але маштабы працы ўражваюць (і гэта толькі спіс кавалераў ордэна георгіеўскага крыжа, Карл!). Асаблівую ўвагу трэба аддаць разбіўцы па губерніях - яскрава бачнае вынішчэнне Беларусі, Польшчы, Украіны...

http://gwar.elar.ru/o-voyne/prichiny-pervoy-mirovoy-voyny/

усіх, хто яшчэ жыве тут, вітаю

пасля вялікага перапынку вырашыла аднавіць сваю пісаніну тут. Адразу скжу, што блог быў адпачатку задуманы як пісьменніцкія спробы - такім ён і будзе. Тым болей, што на падставе (і дзякуючы) запісаў у журнале, і была створана кніга "Зона лёну". Вкантакце існуе для спілкавання з аднагрупнікамі ў БДУ, дзе зараз навучаюся, а старонка ў аднакласніках - для аднакласнікаў, суродзічаў і былых калег з былых працаў ( :) ). Таму там - сямейныя фоткі, тут - дзённік і справы. Фэйсбук патрэбна пачысціць, бо надта загружаны непатрэбнымі эмоцыямі, а планавалася там старонка для сувязі з пабрацімамі... час ляціць і ўсё расстаўляецца па сваіх месцах, што рабіць са старонкай у фэйсбуку яшчэ падумаю, але найхутчэй усе эмоцыі адтуль забяру сюды і пастараюся разгорнута пісаць тут пра ўсё, што хвалюе. Гэта, калі агульным азначэннем - псіхалагічныя праблемы сацыяльнай структуры горада. Ну і гістарычныя замалёўкі - куды ж без іх.
Вось как-та так :)

мая кнiга тут

http://pawet.net/library/historhttp://pawet.net/library/history/bel_history/_memoirs/107/Азарка_Настасся._Зона_лёну.html

яшчэ ёсць на kamunikat.org але на кампе па ранейшаму траблы з блакаваннем рэсурса, у той час, як з мабілы лёгка ўваходзіцца. шукайце ў раздзеле этнаграфія (!!!!!), мастацкая літаратура. поўная версія з фоткамі :)

калі хтось прачытаў кнігу на флібусце, выказвайцеся, калі ласка, што вы думаеце наконт кнігі. мне, як аўтару, важнае меркаванне чытачоў :)